De grootste risico’s op de bouwplaats: lessen uit recente inspectieactie

De jongste nationale bliksemactie van de Arbeidsinspectie Toezicht op het Welzijn op het Werk op 25 en 26 juni 2026 bevestigt opnieuw dat vallen van hoogte het grootste veiligheidsrisico blijft op onze bouwplaatsen.

De inspectie keek daarbij onder meer naar werken op hoogte, de conformiteit van steigers, blootstelling aan kwartsstof, de basisveiligheidsopleiding en – gezien de hoge temperaturen tijdens de inspectiedagen – de bescherming tegen hitte en UV-straling.

We delen hier de belangrijkste vaststellingen én geven je concrete aandachtspunten mee.

Pas de nodige maatregelen structureel toe. Zo bescherm je je medewerkers en vermijd je waarschuwingen, processen-verbaal of zelfs het stilleggen van je werkzaamheden.

Wat stelde de inspectie vast?

• Bij 116 gecontroleerde aannemers werden in totaal 256 inbreuken vastgesteld.
• 29% van de vaststellingen had betrekking op het risico om van het bouwwerk te vallen.

• Nog eens 20% van de vaststellingen hield verband met onveilige steigers, zoals ontbrekende leuningen en vloerelementen of problemen met de stabiliteit.

  Valgevaar vanaf het bouwwerk en valgevaar vanop steigers zijn samen dus goed voor bijna de helft van alle vaststellingen.

• Andere vaak voorkomende tekortkomingen:

  • Onvoldoende bescherming tegen kwartsstof bij onder meer zagen, slijpen en andere bewerkingen van kwartshoudende materialen (9,3% van de vaststellingen).
  • Onvoldoende bescherming tegen hitte en UV-straling (8,1%).
  • Tekortkomingen aan de sociale voorzieningen op de bouwplaats (10%).
  • Onvoldoende of incorrect gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) (6%).
  • Niet voldoen aan de verplichtingen rond de basisveiligheidsopleiding (6%).

  De vastgestelde tekortkomingen hadden ook concrete gevolgen. De Arbeidsinspectie gaf waarschuwingen en stelde processen-verbaal op. 47 keer werden werkzaamheden onmiddellijk stilgelegd.

   

Waar liggen de verbeterpunten?

Om te voorkomen dat deze risico’s leiden tot ongevallen of sancties, zijn dit de belangrijkste werkpunten voor aannemers:

• Collectieve beveiliging eerst
  Voorzie stabiele leuningen of afschermingen aan steigers, randen van vloeren, vloeropeningen en daken. Controleer ook regelmatig of de beveiligingen nog correct geplaatst en volledig zijn. Collectieve voorzieningen krijgen altijd voorrang wanneer ze technisch mogelijk zijn.
• Veilige en conforme steigers
  Controleer vóór ingebruikname en tijdens de werkzaamheden of je steiger stabiel en volledig is opgebouwd. Let in het bijzonder op leuningen, vloerelementen, veilige toegangen en stabiliteit. De inspectieresultaten tonen aan dat tekortkomingen aan steigers een belangrijk deel van het valgevaar veroorzaken.
• Strikte naleving van de veiligheidsopleiding
  Controleer of iedereen die onder de verplichting valt de basisveiligheidsopleiding heeft gevolgd of aan de voorwaarden voor een vrijstelling voldoet. Zorg er ook voor dat nieuwe medewerkers tijdig in orde zijn.
• Correct gebruik van PBM
  Voorzie de juiste persoonlijke beschermingsmiddelen afhankelijk van de werkzaamheden. Denk onder meer aan aangepaste helmen, valbeveiliging, veiligheidsbrillen en ademhalingsbescherming bij werken waar gevaarlijke stoffen vrijkomen (asbest, kwartsstof, ...). Zorg er niet alleen voor dat de PBM aanwezig zijn, maar ook dat ze effectief en correct worden gebruikt.
• Stofbeheersing
  Beperk blootstelling aan kwartsstof zoveel mogelijk aan de bron. Gebruik bijvoorbeeld natte werkmethodes of geschikte stofafzuiging bij zagen, slijpen, boren of andere stofproducerende werkzaamheden. Kwartsstof kan ernstige gezondheidsschade veroorzaken.
• Bescherming tegen hitte en UV-straling
  Hoge temperaturen en felle zon vragen om aangepaste preventiemaatregelen. Zorg bij warm weer onder meer voor voldoende koele dranken, rustmogelijkheden en waar mogelijk schaduw. Pas indien nodig ook de werkorganisatie aan en beperk langdurige blootstelling aan de zon.
• Sociale voorzieningen
  Zorg voor de juiste sociale voorzieningen, zoals degelijke toiletten en wastafels, propere refters en kleedruimtes en voldoende drinkwater. Bij warm weer zijn gekoelde (alcoholvrije) dranken een extra aandachtspunt.
• Veilige toegangswegen en verlichting
  Zorg dat trappen, loopbruggen en andere overgangen breed genoeg, goed verlicht en voorzien van leuningen zijn.

Jouw actieplan

• Herbekijk je huidige projecten met een preventie-oog: zijn alle randen en openingen beveiligd en zijn de steigers volledig en stabiel?
• Organiseer een korte veiligheidsronde op elke werf: controleer PBM, toegangen en verlichting.
• Check of alle medewerkers de verplichte opleidingen hebben gevolgd en plan nieuwe instromers tijdig in. Vergeet daarbij de basisveiligheidsopleiding niet.
• Voorzie bij werkzaamheden waarbij kwartsstof vrijkomt de juiste technieken en middelen voor stofbeheersing.
• Neem bij warm en zonnig weer tijdig maatregelen tegen hitte en UV-straling.
• Controleer of de sociale voorzieningen op de werf in orde, proper en aangepast zijn aan de omstandigheden.