Overheidsopdrachten toegankelijker voor kmo's

Een nieuwe omzendbrief met handvaten voor de diensten van de Vlaamse overheid, lokale besturen en de provincies moet overheidsopdrachten toegankelijker maken voor kmo’s. Daarmee wil minister Crevits in samenwerking met UNIZO en Bouwunie de lokale economie versterken. Concreet gaat het om aanbevelingen die drempels om deel te namen aan overheidsopdrachten kunnen verlagen. Op een gezamenlijk persmoment brachten Bouwunie, UNIZO en minister Crevits de problematiek onder de aandacht. 

“Aan de hand van concrete aanbevelingen moedigen we de verschillende overheden op Vlaams, provinciaal en lokaal niveau aan om bij hun aanbestedingen voor bijvoorbeeld catering, groenbeheer of logistieke ondersteuning meer aandacht te hebben voor kleinere, lokale ondernemingen. Niet omdat onze lokale ondernemers een gebrek hebben aan ambitie, wel omdat zij vaak op procedurele of administratieve drempels botsen. Dat blijkt ook uit een bevraging van UNIZO. Grote bedrijven hebben vaak meer tijd en middelen en daardoor dus een streepje voor. Daar willen we verandering in brengen. Want overheidsopdrachten kunnen een belangrijke hefboom zijn in het versterken van de lokale economie.”- Vlaams minister van Bestuurszaken en Binnenland Hilde Crevits

“Dit is een belangrijke stap voor duizenden kmo’s die vandaag wel de ambitie hebben om voor de overheid te werken, maar te vaak vastlopen op papierwerk, complexe bestekken en voorwaarden die op maat van grote spelers lijken geschreven. Dat België amper 31 procent van zijn overheidsopdrachten aan kmo’s gunt, terwijl kmo’s wel 60 procent van de offertes indienen, toont dat het probleem niet bij de ondernemers zit. Zij willen meedoen, alleen moet de toegang eerlijker, eenvoudiger en werkbaarder. Deze omzendbrief zet hiervoor de juiste richting uit met minder onnodige drempels, meer gezond verstand en meer kansen voor lokale ondernemingen. Nu komt het erop aan dat Vlaamse en lokale besturen die lijn ook consequent doortrekken in hun aanbestedingen. Publiek geld moet niet alleen efficiënt besteed worden, het moet ook lokale waarde creëren.” - Bart Buysse, gedelegeerd bestuurder UNIZO

“Voor bouwkmo’s valt heel wat werk te rapen via overheidsopdrachten. Ruim 30% van de omzet in de bouw komt via overheidsopdrachten. Voor de overheid zelf biedt werken met lokale bouwkmo’s voordelen. Onze bouwbedrijven zijn een belangrijke partner dankzij de persoonlijke aanpak, de flexibiliteit en de lokale verankering. In de praktijk vissen bouwkmo’s echter vaak naast het net. Omdat ze ofwel zelf niet goed weten hoe ze kunnen of moeten meedingen. Ofwel omdat de bestekken niet op maat van kmo’s zijn geschreven. Door onrealistische ramingen en budgetten, het niet opdelen van opdrachten in percelen waar dat nochtans kan of gunnings- en selectiecriteria die niet in verhouding staan tot de opdracht. We horen geregeld van onze bouwkmo’s hoe moeilijk het vaak is. Omgekeerd zijn gemeenten die graag lokaal inkopen niet altijd op de hoogte van de mogelijkheden. Daarom zijn we heel tevreden dat de Vlaamse regering met deze omzendbrief de aanbevelingen voor kmo-toegankelijke overheidsopdrachten nog eens extra onder de aandacht brengt. Deze actie kan de gunningskansen voor onze bouwkmo’s alleen maar verhogen.” - Hilde Masschelein, gedelegeerd bestuurder Bouwunie

“Wij zijn als groeiende kmo bekend met de moeilijkheden rond overheidsopdrachten voor lokale bedrijven. Ik sta tien jaar mee aan het roer van nv Gezel en zag toen al de hindernissen. Nu we groter zijn, zijn de uitdagingen makkelijker aan te pakken, maar ze blijven wel bestaan. We verwelkomen deze omzendbrief, want hij zet duidelijke stappen richting meer toegankelijke en werkbare aanbestedingen. In de praktijk zien we nog te vaak dat complexiteit en prijsdominantie de doorslag geven, terwijl kwaliteit, lokale verankering en duurzaamheid minstens even belangrijk zijn. We moeten de 'total cost of ownership' van een project bekijken, zeker als het om technische dossiers gaat is het belangrijk om te investeren in de juiste keuze. Dit kan een win-win-win vormen. Enerzijds voor de lokale overheid, die op langere termijn minder kosten heeft. Daarnaast komt dit ook de belastingbetaler ten goede. En finaal ook de kmo's, die minder kosten hebben voor dossiervoorbereiding, maar ook duidelijkheid hebben wat betreft uitvoering. Als we die balans beter vinden, creëren we niet alleen eerlijkere kansen voor bedrijven, maar ook betere projecten voor de overheid en de lokale economie.” - Daan Goedgezelschap, CEO nv Gezel, actief in HVAC+

In België gaat slechts 31% van de overheidsopdrachten naar kmo’s volgens Europese cijfers. Terwijl kmo’s wel 60% van de offertes indienen. Daarmee scoren we het slechtste van de Europese klas. Volgens recente cijfers van de Vlaamse overheid scoort Vlaanderen iets beter met ongeveer 6 op 10 (59%) van de overheidsopdrachten die gegund worden aan een kmo. Op lokaal niveau is er geen algemeen cijferbestand beschikbaar.

Versterking van de lokale economie
Om de toegang tot overheidsopdrachten te verbeteren voor kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) lanceert Vlaams minister van Bestuurszaken en Binnenland Hilde Crevits een reeks aanbevelingen aan alle diensten van de Vlaamse overheid, de Vlaamse Openbare instellingen, de provinciale en lokale besturen. Het doel is om de lokale economie te versterken.

Vereenvoudiging van overheidsopdrachten
De rode draad blijft het kwaliteitsvol en eerlijk plaatsen van een overheidsopdracht/offerte. De richtlijnen geformuleerd in de nieuwe omzendbrief gaan vooral over het opstellen van eenvoudige opdrachtdocumenten en het toepassen van flexibele procedures die begrijpbaar zijn voor kmo’s en niet strenger zijn dan de regelgeving vereist. Door bijvoorbeeld te eisen dat een onderneming een bepaalde hoge minimumomzet heeft, wordt de markt onnodig beperkt. Ook het toepassen van een brede marktconsultatie ter voorbereiding van de overheidsopdracht biedt een duidelijk zicht op de spelers die in aanmerking komen i.p.v. telkens terug te vallen op de grotere spelers.

Extra aandacht voor sociale ondernemingen
In de omzendbrief vraagt minister Crevits extra aandacht voor sociale overheidsopdrachten en ondernemingen. Overheidsopdrachten bieden namelijk een opportuniteit om sociale impact of tewerkstellingskansen te creëren voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Aanbesteders worden daarom gestimuleerd om onderaannemers uit de sociale economie in te zetten of overheidsopdrachten op te splitsen. Op die manier wordt het mogelijk om bepaalde onderdelen van de opdracht (zoals bijvoorbeeld logistiek, verpakking of groenbeheer) voor te behouden aan sociale ondernemingen. Dat stimuleert bovendien de samenwerking tussen reguliere en sociale ondernemingen.