Alternatieve geschillenbeslechting. Hoe blijf ik weg bij de rechtbank?

Bouwgeschillen komen dagelijks voor. Toch wil je niet meteen je toevlucht nemen tot de rechtbank. Door de doorlooptijd van een rechtszaak. Of omdat het kosten- baten niet opbrengt. Bouwgeschillen zijn vaak technisch en niet uitsluitend juridisch. Zodanig dat, bij technische bouwgeschillen, bijna systematisch beroep gedaan wordt op experten.

Ben je als aannemer in een conflict met jouw klant, en wil je de rechtbank kost wat kost vermijden? Dan volgt hierna een overzicht van alternatieven. En waarbij een derde partij wordt ingeschakeld in een poging het conflict op te lossen.

De verzoeningscommissie bouw

Het doel van de Verzoeningscommissie is de preventie en de regeling van geschillen tussen particulieren en professionelen in de bouw. De geschillen die hier behandeld worden zijn uitsluitend B2C, oftewel business to consumer.

De Verzoeningscommissie wil een alternatief vormen voor gerechtelijke geschillenbeslechting. Deze geschillencommissie tracht in eerste instantie partijen in een bouwgeschil te verzoenen. Wanneer ze dit technisch nodig vindt, doet de Verzoeningscommissie beroep op één van haar deskundigen. Deze deskundige-verzoener komt ter plaatse en probeert een voorstel te formuleren waarin alle partijen zich kunnen terugvinden. Centraal staat dus zijn verzoeningsrol. Lukt een verzoening niet, dan schrijft de deskundige-verzoener zijn vaststellingen en besluiten neer in een verslag dat partijen achteraf in principe niet meer kunnen betwisten. Dit is de zogenaamde bindende derde-beslissing. Desgewenst kunnen partijen met dit verslag dan alsnog naar de rechtbank stappen.

Meer info: www.bouwverzoening.be

Bemiddeling

Bemiddeling is er op gericht om partijen bij een geschil dichter bij mekaar te brengen. Een neutrale persoon, de bemiddelaar, zal in een strikt vertrouwelijke sfeer samen met de partijen een akkoord zoeken, dat aanvaardbaar is voor iedereen. Het is de bedoeling dat de partijen zelf proberen om op vrijwillige basis hun geschil op te lossen. Ze worden daarin bijgestaan door de bemiddelaar. Het afbreukrisico is hier uiteraard groot. Bijvoorbeeld wanneer één partij totaal geen oplossing wenst te bereiken, of meent geen enkel voordeel uit te halen uit een akkoord. Hoewel bemiddeling oorspronkelijk gehanteerd werd in familiezaken, zien we ook handelsbemiddeling opduiken. Bouwgeschillen komen er dus ook voor in aanmerking.

Specifiek voor B2C bemiddeling werd in 2015 de Consumentenombudsdienst in het leven geroepen: www.consumentenombudsdienst.be. De wetgever is van mening dat een consument, in een geschil met een onderneming, nooit mag gedwongen worden richting de rechtbank. De consument heeft voorafgaand recht op bemiddeling. 

Het is de bedoeling dat vanaf 1 januari 2027 een specifieke bouwkamer wordt opgericht, de “Consumentenombudsdienst bouw” waarover hier meer info.

Arbitrage 

Arbitrage heeft ook tot doel om een geschil definitief te beslechten. We spreken hier in feite ook van rechtspraak, maar dan buiten de rechtbank. Het zijn in feite ‘private rechters’, arbiters genoemd, die het geschil beslechten. Tot op heden is arbitrage vaak gelinkt geweest aan grote bouwprojecten met complexe geschillen. Hiermee gaat er vaak een hogere kostprijs en langere doorlooptijd gepaard. Zo moeten partijen 1 of 3 arbiters of scheidsrechters aanstellen en betalen. De scheidsrechter wordt specifiek gekozen omwille van zijn of haar expertise in de materie: dat kan juridisch of technisch zijn.

Arbitrage wordt soms contractueel opgelegd. De arbitrage verloopt via een arbitragereglement, waarin alle spelregels vastgelegd zijn. Tegen een arbitrale beslissing is – in de regel – geen beroep mogelijk.

Kan ik het toch eerst nog zelf proberen? 

Jazeker, overweeg een minnelijke schikking. Het kan zijn dat partijen aannemer en klant nog on speaking terms zijn. Ze zijn bereid tot onderhandelen zonder tussenkomst van een derde. Als deze onderhandeling leidt tot een onderling akkoord, dan wordt dit akkoord op papier gesteld. We spreken dan van een minnelijke schikking of dading.

Op zoek naar een model van dading ? Download het via onze Bouwunie website.