Warmtepomp wint terrein, personeelstekort en administratie remmen sector af

De energietransitie zet zich duidelijk door in de installatiesector. Warmtepompen winnen verder terrein, zowel in nieuwbouw als renovatie. Tegelijk blijft de sector geconfronteerd met een aantal hardnekkige uitdagingen, zoals een tekort aan gekwalificeerd personeel, administratieve lasten en toenemende concurrentie. Bovendien heeft vandaag één op de vijf installateurs te weinig werk. Dat blijkt uit de nieuwe sectorenquête van Bouwunie.

Warmtepomp in de lift, maar gas nog lang niet weg

De warmtepomp zet haar opmars door. Vandaag plaatst 90% van de installateurs warmtepompen in nieuwbouwprojecten, tegenover 85% vorig jaar. Ook combinaties van warmtepompen met zonnepanelen en/of een zonneboiler winnen aan populariteit. 58% van de installateurs plaatst dergelijke systemen. Daarnaast installeert 78% ook airconditioning.

Ook in renovatieprojecten neemt het belang van warmtepompen toe. Vandaag plaatst 79% van de installateurs warmtepompen bij renovaties, tegenover 66% vorig jaar. Daarnaast combineert 41% een warmtepomp met zonnepanelen en/of een zonneboiler. Ook airco wint terrein: 76% installeert dergelijke systemen in bestaande woningen en gebouwen.

Toch betekent de groei van warmtepompen niet dat traditionele verwarmingssystemen verdwenen zijn. In de voorbije maanden plaatste 89% van de installateurs een gascondensatieketel in renovatieprojecten. Dat is begrijpelijk gezien de investeringskost van alternatieven en het grote aandeel vervangingsinstallaties in deze markt. Ook hybride systemen blijven relevant: 51% van de installateurs plaatst ze in renovatieprojecten. 

De dagelijkse praktijk van de installateur blijft dus voorlopig een mix van verschillende technieken. 

Ter info: 77% van de ondervraagde installateurs is actief in zowel nieuwbouw als renovatie; 23% werkt uitsluitend in renovatie.

Economische onzekerheid neemt toe

Hoewel de meerderheid nog voldoende werk heeft, is de economische situatie minder comfortabel dan een jaar geleden.

61% beoordeelt het huidige werkvolume als goed. Tegelijk geeft 22% aan te weinig werk te hebben, terwijl 17% net te veel werk heeft. Vorig jaar gaf nog 68% aan voldoende werk te hebben en 14% te veel werk.

Voor de komende maanden blijven de verwachtingen gematigd positief. 22% verwacht meer werk, 62% rekent op een vergelijkbaar werkvolume en 16% verwacht een daling.

Toch ervaart bijna één op de drie installateurs de huidige situatie als slechter dan een jaar geleden. 31% ziet een achteruitgang, terwijl slechts 14% een verbetering vaststelt.

Ook de orderboeken zijn minder ver gevuld dan in voorgaande jaren. Slechts 11% heeft werk voor meer dan zes maanden. Bij 39% reikt het orderboek maximaal drie maanden ver. 

Personeel blijft moeilijk te vinden

Het vinden van geschikte medewerkers blijft een van de grootste uitdagingen voor de sector. 61% van de installateurs (van diegene met personeel zelfs 73%) noemt het tekort aan gekwalificeerd personeel een belangrijk knelpunt. Daarmee staat het bovenaan de lijst van uitdagingen. Voor 21% (werkgevers: 24%) is het zelfs het belangrijkste probleem waarmee het bedrijf vandaag wordt geconfronteerd.

De zoektocht naar personeel blijft bovendien actueel. 30% van de installateurs heeft de voorbije maanden extra medewerkers aangeworven en 20% plant bijkomende aanwervingen in de nabije toekomst.

Tegelijk heeft 14% medewerkers ontslagen of niet vervangen. Bij 42% van die bedrijven gebeurde dat omdat geschikte kandidaten moeilijk te vinden zijn. Andere ondernemingen kiezen bewust voor een kleinere organisatie of hebben behoefte aan meer flexibiliteit.

Samenwerking is een mogelijke oplossing, maar dat blijft eerder beperkt. 27% van de installateurs werkt nooit samen met collega’s en 47% slechts zelden. Ze doen dit om specialisaties door te geven (57%) of om pieken in het werk op te vangen (38%). Een derde doet een beroep op collega's voor grote opdrachten die het bedrijf niet alleen kan uitvoeren.

Administratie blijft wegen, concurrentie neemt toe

De administratieve rompslomp blijft eveneens een grote uitdaging. 65% van de installateurs noemt dit als een probleem. Dat is iets minder dan vorig jaar (77%), maar het blijft een van de grootste frustraties binnen de sector.

Ook de vele certificaten, attesten en verplichte opleidingen worden door 59% van de installateurs als problematisch ervaren.

Daarnaast groeit de concurrentiedruk. De helft van de installateurs ervaart dat energieleveranciers steeds vaker actief worden op hun terrein. Die concurrentie situeert zich vooral op het vlak van onderhoud (73%) en installaties (57%).

Ook de opkomst van aankopen via internet en zelfplaatsing door klanten blijft een belangrijk aandachtspunt: 61% ervaart dit als een probleem.

Hoge werkdruk blijft structureel probleem

Ondanks de minder gunstige economische context blijft de werkdruk hoog.

38% van de installateurs vindt de werkdruk té hoog en zegt geen goede balans tussen werk en privé te vinden. Nog eens 38% noemt de werkdruk hoog, maar kan die voorlopig wel combineren met het privéleven. Samen betekent dit dat drie kwart van de installateurs met een hoge tot zeer hoge werkdruk kampt. 

Ook de mobiliteitsproblemen blijven onveranderd groot. 38% zegt dat parkeren in grootsteden het werk aanzienlijk bemoeilijkt. 33% vermijdt opdrachten in grootsteden vanwege de parkeerproblemen. 

Nieuwe competenties nodig voor energietransitie

De evoluties in de sector vragen nieuwe kennis en vaardigheden.

Warmtepompinstallaties staan met 55% opnieuw bovenaan de lijst van competenties waarvoor meer opleiding nodig is. Daarna volgen hydraulisch inregelen van installaties (38%), koeltechniek (36%) en algemene montagetechnieken (33%).

Dat sluit aan bij de verdere verduurzaming van de sector. Naarmate warmtepompen een groter deel van het installatiewerk uitmaken, groeit ook de nood aan goed opgeleide installateurs die deze technieken correct kunnen dimensioneren, plaatsen en afregelen.

Kwaliteit en verantwoordelijkheid onder druk

De enquête brengt ook enkele aandachtspunten naar voren rond materiaalkeuze en aansprakelijkheid.

Slechts 26% van de installateurs heeft geen problemen met de kwaliteit en duurzaamheid van de gebruikte materialen. 55% vindt dat de kwaliteit sterk verschilt naargelang het merk of de leverancier. Daarnaast stelt 9% vast dat materialen te snel slijten, wat leidt tot hogere kosten en minder tevreden klanten.

Ook bij geschillen met leveranciers voelt de installateur zich niet altijd voldoende beschermd. 39% vindt dat installateurs te vaak de verantwoordelijkheid dragen. Nog eens 11% ervaart een gebrek aan juridische bescherming.

Conclusie

Installateurs spelen actief in op de groei van warmtepompen en andere duurzame technieken, maar botsen tegelijk op structurele uitdagingen zoals personeelstekorten, administratieve lasten, hoge werkdruk en toenemende concurrentie.

Daarbovenop zorgt de minder gunstige economische context ervoor dat een groeiend aantal bedrijven minder werk heeft dan gewenst. 

De energietransitie biedt dus kansen voor de sector, maar vraagt ook blijvende aandacht voor de werkbaarheid, competitiviteit en aantrekkelijkheid van het installatieberoep.

 

°   °   °

Het onderzoek gebeurde in september 2026 via Medallia Agile Research