Nieuwbouw en renovatie van woningen (2026)
Werkvolume stabiliseert, winstgevendheid onder druk: bouwondernemers kijken voorzichtig vooruit
Aan het begin van 2026 maten we de temperatuur bij de leden-bouwondernemers actief in de nieuwbouw en/of renovatie van woningen. Hoe kijken zij naar hun huidige werkvolume en hun winstgevendheid? Wat verwachten ze voor 2026? En welke kansen en bedreigingen zien zij voor hun onderneming in een snel veranderende context?
228 bouwbedrijven deelden hun inzichten. De resultaten schetsen een genuanceerd maar duidelijk beeld: de woningbouw blijft in zwaar weer, renovatie biedt perspectief, maar structurele kosten- en regelgevingsdruk blijven wegen op de sector.
Werk is er… maar de onzekerheid blijft
Wanneer we kijken naar de huidige werkvoorraad, blijkt dat het merendeel van de bouwondernemers goed aan de slag is. 76% van de respondenten geeft aan vandaag voldoende werk te hebben, waarvan 38% zelfs ruim voldoende. Tegelijkertijd kampt ongeveer één op vier bedrijven met een tekort aan werk, een signaal dat de markt erg ongelijk verdeeld is.
Vergeleken met begin vorig jaar is het beeld vooral stabiel tot negatief:
- 46% ziet weinig verandering
- 37% ervaart een verslechtering
- Slechts 17% spreekt van een verbetering
Dat bevestigt het gevoel van veel ondernemers: er is werk, maar de dynamiek ontbreekt en echte heropleving blijft uit.
Vooruitzichten 2026: vooral woningbouw in crisis
De vooruitzichten voor 2026 maken duidelijk waar de pijnpunten zitten.
Nieuwbouw van woningen zwaar getroffen
Voor nieuwe eengezinswoningen verwacht 47% van de respondenten een daling of sterke daling van het werkvolume. In de appartementsbouw is dat 46%, terwijl 11% daar een toename van het aantal projecten in het vooruitzicht heeft. Sterke stijgingen? Die verwacht niemand. Dat alleen al spreekt boekdelen.
De oorzaken zijn bekend:
- hoge bouwkosten
- schaarse en dure bouwgronden
- hogere rentevoeten
- onzeker economisch klimaat
De betaalbaarheid van wonen staat onder druk, en dat vertaalt zich rechtstreeks in minder bouwactiviteit.
Bouwvergunningen: stabilisatie, maar op historisch laag niveau
Ook de vergunningencijfers bevestigen dit beeld.
De sterke daling lijkt te vertragen, maar van herstel is geen sprake. In de eerste negen maanden van 2025 werden in Vlaanderen de minste bouwvergunningen sinds 2011 afgeleverd, nl. voor 11.974 nieuwe woongebouwen (eengezinswoningen en appartemenstgebouwen), een daling met -0,6% t.o.v. dezelfde periode van 2024. Vooral de terugval in appartementsbouw weegt zwaar op het totale volume.
Ter info: in de eerste negen maanden van 2025 werden vergunningen afgeleverd voor 10.721 eengezinswoningen (+1,5% t.o.v. 2024) en 11.874 flats (-14% t.o.v. 2024).
Renovatie houdt beter stand, maar blijft onvoldoende
In tegenstelling tot de nieuwbouw toont renovatie zich duidelijk veerkrachtiger. Bij renovaties van eengezinswoningen verwacht iets meer dan de helft van de bedrijven een status quo. 16% voorziet een stijging, 31% een daling. Bij renovatie van meergezinswoningen zien we een gelijkaardig beeld. Alleszins geen reden tot juichen. Het huidige renovatietempo blijft onvoldoende om woningen te moderniseren en toekomstbestendig te maken, om het woningenpark energiezuinig te maken tegen 2050 en zo te voldoen aan Europese klimaatdoelstellingen.
De nood aan kwalitatieve woningen is groot, maar de uitvoering blijft achter.
Winstgevendheid: onder druk door kosten en prijsdruk
Op het vlak van winstgevendheid overheerst voorzichtigheid:
- 37% verwacht stabiliteit
- 41% verwacht een daling
- Slechts 18% rekent op een toename
Voor wie wél groei verwacht, komt die vooral uit:
- omzetgroei: 56%
- kostenbeheersing en efficiëntie: 49%
- betere prijszetting: 41%
Innovatie en digitalisering spelen (voorlopig nog) een bescheiden rol.
Bij de bedrijven die een daling verwachten, zijn de oorzaken duidelijk en structureel:
- stijgende kosten (lonen, materialen, energie): 76%
- toenemende prijsdruk: 70%
- ongunstige economische context: 59%
- regelgeving en belastingen: 47%
De marges blijven dun en moeilijk te verdedigen.
Tewerkstelling: vooral afwachtend
De tewerkstelling blijft eerder stabiel:
- 44% plant geen veranderingen
- 21% voorziet aanwervingen (nieuw of vervanging)
- Slechts 4% denkt aan ontslagen
Opvallend is dat 11% werknemers wil vervangen door zelfstandigen of samenwerkingen, wat wijst op een zoektocht naar flexibiliteit in onzekere tijden, en op de nood aan oplossingen om de hoge loonkosten op te vangen.
Financiële knelpunten: kosten en marges
De grootste financiële zorgen situeren zich rond:
- hoge vaste kosten: 55%
- te lage winstmarges: 41%
- laattijdige of onvolledige betalingen: 31%
- prijsvolatiliteit van materialen: 25%
Voor veel ondernemers blijft cashflowbeheer een dagelijkse uitdaging.
Kansen: renovatie, kwaliteit en klantgerichtheid
Ondanks alles zien ondernemers ook kansen. Vooral:
- klantgerichter werken: 49%
- energierenovaties en vergroening: 33%
- samenwerking in bouwteams: 27%
- verhoogde aandacht voor duurzaamheid: 20%
In de open antwoorden komen vooral energierenovaties en kwaliteit naar voren als meest veelbelovende piste. Niet groeien om te groeien, maar beter, slimmer en duurzamer werken.
Bedreigingen: regels, kosten en concurrentie
De lijst met bedreigingen is lang en veelzeggend:
- te veel en onduidelijke regels: 56%
- concurrentie door zwartwerk en buitenlandse spelers: 49%
- stijgende loonkosten: 48%
- afnemende vraag in bepaalde segmenten: 34%
- fluctuerende of hoge materiaalkosten: 31%
Opvallend: niemand geeft aan géén bedreigingen te zien.
Conclusie
De bevraging schetst een sector die veerkracht toont, maar onder zware structurele druk staat.
De woningbouw blijft in crisis, terwijl renovatie wel perspectief biedt maar een duidelijke versnelling nodig heeft.
Ondernemers focussen op kwaliteit, klantgerichtheid en samenwerking om zich te onderscheiden, maar worden geremd door stijgende kosten, complexe regelgeving en een hoge mate van onzekerheid. Daardoor is de kloof tussen ambitie en realiteit momenteel groot.
* * *
Het onderzoek gebeurde in januari 2026 via Medallia Agile Research
Meer weten of reageren?
economisch onderzoek en advies | beleidsadvies
