De inspectie op bezoek

In geen enkele andere sector worden er meer sociale controles uitgevoerd dan in de bouwsector. Zowel op de bedrijfszetel als op de werf kan u een (on)aangekondigde controle krijgen.  Maar hoe kan je je als bouwonderneming nu het best voorbereiden op een bezoek van een sociaal inspecteur? Welke documenten kunnen ze opvragen? Welke documenten moeten aanwezig zijn op de werf? Wat zijn mijn rechten? Moet ik me laten bijstaan tijdens een verhoor? ...

Flitscontroles in de bouw

De maand maart staat in het teken van flitscontroles. Maar wat zijn dat precies? Flitscontroles zijn onaangekondigde inspecties die plaatsvinden op arbeidsplaatsen, met als doel het controleren van de naleving van de sociale en arbeidswetgeving. 

Deze acties worden georganiseerd door de Sociale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (SIOD) en gebeuren in samenwerking met diverse instanties zoals de RSZ, RSVZ, RVA, FOD WASO, FOD Financiën, en met de steun van zowel de lokale als de federale politie.

De belangrijkste bedoeling van deze controles is het bestrijden van sociale fraude. Hoewel ze in de eerste plaats een informerend en preventief karakter hebben, kunnen bij ernstige of herhaalde inbreuken ook verbaliseringen volgen. Werkgevers doen er dus goed aan om hun administratie en arbeidsomstandigheden op orde te hebben, niet alleen om boetes te vermijden, maar ook om eerlijke en correcte werkomstandigheden te garanderen.

Wie kan een flitscontrole verwachten?

Tijdens de flitscontroles worden zowel hoofdaannemers als onderaannemers onder de loep genomen. De selectie van wie gecontroleerd wordt, gebeurt niet willekeurig: er wordt gebruikgemaakt van data-analyse en risicoprofielen om gericht bedrijven en zelfstandigen te kiezen. Op die manier focussen de inspectiediensten zich op de meest risicovolle situaties. De controles gebeuren zonder voorafgaande verwittiging.

In 2023 werden zo’n 250 bedrijven en 180 zelfstandigen gecontroleerd tijdens de flitsacties. Daarbij kwamen telkens een aantal terugkerende inbreuken aan het licht. 

De meest vastgestelde inbreuken:

• Dimona
• Limosa
• Checkinatwork en werfmelding
• Werkloosheid
• ...

Wat zijn de bevoegdheden van een sociaal inspecteur

Toegang tot arbeidsplaatsen

Sociale inspecteurs beschikken over ruime bevoegdheden om hun controles uit te voeren. Zo mogen zij op elk moment, dag of nacht, arbeidsplaatsen betreden, zonder voorafgaande verwittiging. Dit geldt niet alleen voor officiële werkplaatsen, maar ook voor elke locatie waarvan redelijkerwijze kan worden vermoed dat er arbeid wordt verricht.

Toegang tot bewoonde lokalen

Wanneer het echter gaat om bewoonde lokalen, zoals een privéwoning, gelden er strengere regels. In dat geval heeft de inspecteur enkel toegang als de bewoner vooraf schriftelijke toestemming geeft, of wanneer er een gerechtelijke machtiging tot visitatie werd verleend. 

Identificatieplicht van een sociaal inspecteur

Bij een controle is de sociaal inspecteur verplicht om zich te identificeren. Hij of zij zal steeds een legitimatiebewijs tonen bij aanvang van de inspectie. Tegelijk beschikt de inspecteur over het recht om identiteitsgegevens op te vragen van iedereen die op de werkvloer aanwezig is. Dit geldt voor werknemers, zelfstandigen, werkgevers én hun aangestelden of lasthebbers.

De inspecteur mag daarbij identiteits- of verblijfsdocumenten opvragen. Ook kan er informatie worden gevraagd over de functie en het loon van werknemers. Deze gegevens helpen de inspectiediensten om na te gaan of de arbeids- en sociale wetgeving correct wordt nageleefd.

Weigering tot toegang van de sociale inspecteur

Wanneer een sociaal inspecteur een arbeidsplaats wil betreden en daarbij de toegang wordt geweigerd, heeft dat meteen gevolgen. In zo’n geval kan de inspecteur een proces-verbaal opstellen wegens belemmering van toezicht. Deze maatregel geldt niet alleen voor werkgevers, maar ook voor hun aangestelden of lasthebbers die de toegang verhinderen.

Verhoorbevoegdheid

Daarnaast beschikt de sociaal inspecteur over de bevoegdheid om iedereen te verhoren wanneer dat nodig is voor de uitvoering van de controle.  Dit verhoor moet steeds gebeuren met inachtneming van de rechten van de verhoorde.

Hoe bereid je je voor op een bezoek van de sociaal inspecteur?

Wil jij je optimaal voorbereiden op een bezoek van de sociaal inspecteur. Dan lees je in dit artikel hoe jij je voor het bezoek, tijdens het bezoek en na het bezoek kan organiseren voor een inspectie.

Lees de 10 tips

Welke documenten vraagt een sociaal inspecteur op?

We maken hierbij het onderscheid tussen een controle op het bedrijf en een controle op de werf. Al deze informatie hebben we netjes gebundeld in 2 checklists. Die kan je hieronder downloaden. Daarnaast vind je ook nog een derde checklist met mogelijke vragen van de sociaal inspecteur. Zo ben jij optimaal voorbereid op een bezoek.